İşten çıkarma rakamları hep yapay zekaya bağlanıyor. Yapay zeka geldi, o yüzden işten çıkarmalar oluyor deniyor. Ben bu konuda çok emin değilim aslına bakarsanız. Evet, yapay zekanın ciddi bir etkisi var ama tek başına bunu söylemek doğru olmaz.

Asıl hikaye nedir

2020 ile 2022 arasında para ucuzdu, şirketler büyüyordu, özellikle pandemi döneminde e-ticaret gibi teknoloji altyapılı şirketler çılgınca büyüdü ve o üretim için ciddi bir insan gücüne ihtiyaç oldu. Şimdi o büyüme bir düzeltme yaşıyor, bu doğal bir sonuç aslında. Ama şirketler bunu böyle söylemek istemedikleri için yapay zekanın arkasına biraz saklanıyorlar gibi geliyor bana. Yapay zeka bu kadar insanın işten çıkmasını açıklayacak kadar mı ilerledi? Ben çok kullanıyorum bu araçları ama bu rakamları tam olarak gerçekçi kılıyor mu, ondan emin değilim.

ABD'de buna "beyaz yaka resesyonu" diyorlar. Ben buna resesyon demenin doğru olacağından da emin değilim, çünkü resesyon biter ve insanlar eski işlerine geri döner. Burada dönebilecekler mi, işte asıl soru bu. İş dünyası şu an kendini yeniden tanımlamak zorunda kalıyor ve beyaz yaka da bunun bir parçası olarak kendini yeniden tanımlamak zorunda kalacak.

Çember daralıyor, önce beyaz yaka

Mavi yaka için hâlâ biraz zaman var. Şu an zaten daha çok beyin gücü gerektiren işler tehdit ediliyor gibi görünüyor. Türkiye'de büyük işten çıkarma rakamları duymadık henüz ama başka bir şey var: şirketler işe alım yapmıyor. Biri ayrıldığında yerine kimse gelmiyor, o iş içeride başka birine dağıtılıyor ya da yapay zekayla yapılır hale geliyor. Bu da aslında gizli bir işten çıkarma. Robotların da fiyatı düştükçe mavi yaka için benzer bir süreç başlayacak ama şu an sırada beyaz yaka var.

Ben bile koçluk işimi devrettim

Burada tavsiye edilen şey şu: kendinizi geliştirmeniz gerekiyor. "Ben bu işi 15 yıldır yapıyorum" cümlesi eskiden övülen bir şeydi, şimdi bir tehdide dönüşebiliyor. O tecrübe sizi buraya kadar getirdi, çok kıymetli, ama bundan sonrası için yeni bir şeyler öğrenmek gerekiyor. Ben mesela bazı işlerimi devrettim. Uluslararası akredite bir koçum ama yapay zeka araçları benden daha iyi koçluk yapıyor artık, ben koçluk işi yapmıyorum. Bana koçluk için gelenlere bile "git yapay zeka araçlarından koçluk al" diyorum.

Bana sorarsanız, işinizde yapay zeka sizin rakibinizse bir an önce o alandan çıkmaya çalışın. Kendinize yeni yetkinlikler geliştirin ve yapay zekanın araç olduğu, insana hâlâ ciddi ihtiyaç duyulan, insanın yapay zekayı yönetmesi gereken alanlara doğru kayın. Oralarda tecrübenize, bilgi birikiminize ihtiyaç duyulacak şekilde kendinizi konumlandırın.

Karamsar bir tablo değil

Tarih hep aynı şeyi gösteriyor: yeni bir teknoloji geldiğinde bazı işler ölür ama yeni teknoloji daha fazla iş çıkartır, birçok yeni alan yaratır. Şu an maharet, o yeni alanların ne olduğunu anlamak ve mevcut iş gücünü oraya evirebilmek. Bu hem devletlerin hem şirketlerin ödevi ama herkesin kendi kendine yapması gereken bir ödev de var. Çünkü bugüne kadar yaptıklarımız bundan sonrası için yetmeyecek. Her gün yeni bir teknoloji, her gün yeni bir bilgiyle olduğumuz yerde kalırsak, işsiz kalmamız işten bile değil.

Reçete

Kendinize sorun: bugün yaptığım işin hangi kısmı bir yapay zeka aracıyla benden daha iyi yapılabiliyor? Eğer cevap "önemli bir kısmı" ise, o alandan çıkıp yapay zekayı yönetebileceğiniz, tecrübenizin fark yarattığı bir alana kaymanın planını bugün yapın. Ertelemenin bir maliyeti var, her geçen ay o maliyet büyüyor.

Siz işinizde yapay zekayı bir rakip olarak mı görüyorsunuz, yoksa yönetebileceğiniz bir araç olarak mı?