"Çok sıkıldım, iş değiştireceğim." Bu cümleyi bir danışan bana söylediğinde ilk sorduğum şey şu oluyor: sıkılmak çok genel bir şey, asıl neyden sıkıldın? Genelde karşılığında net bir cevap gelmiyor. "Gelişmiyorum" diyorlar, "ilerisi görünmüyor" diyorlar. Peki neye doğru gelişmek istiyorsun, sorduğumda çoğu zaman o da net değil.

Bir danışanımın hikayesini anlatayım. Proje yöneticisi, dört beş senedir aynı şirkette. Yöneticisiyle konuştuğunda hep aynı cevabı alıyor, "kıdemliyle beraber çalış, sonra tekrar değerlendiririz." Altı ay sonra yine aynı cümle. Sorun burada esasında net, kendi kendine sorduğu "sıkılıyorum" sorusunun altında gerçek bir soru yatıyor, "burada bir ilerleme var mı yok mu?"

Şirketle mutlu olmak neye bağlı

Bir şirkette mutlu olup olmamak birkaç şeye bağlı. Bir, yaptığın işin tanımı, senin yeteneklerini ne kadar karşılıyor. İki, şirket kültürü, sana ne kadar uyuyor. Üç ve en önemlisi, yöneticin. Şirket aslında senin için birinci seviyede raporladığın o insan demek. Dünyanın en kötü şirketinde çalışıyor ol, ama iyi bir yöneticinle çalışıyorsan o iş o kadar da kötü gelmiyor. Tam tersi de geçerli. Dünyanın en iyi şirketinde çalış, kötü bir yöneticiyle mesai geçiriyorsan orası bir azap oluyor.

"İnsanlar şirketleri değil yöneticilerini bırakır" diye bir laf var. Boşuna değil. Yöneticinin işi, senden en üst seviyede performans almak, seni motive etmek, seni geliştirmek. Bunu yapan yöneticiler iyi yöneticiler oluyor. Ama mekanizmalar her zaman buna izin vermiyor, yönetici de kendisi şirketle ekip arasında sıkışıp kalabiliyor.

Üç kriter

İş değiştirme kararı verirken üç şeye bakarım. Bir, unvan. Alternatif şirketteki unvan, şu anki unvandan daha yukarıda mı? Transfer olurken bunu yapmak genelde daha kolay. İki, maaş. Şu an aldığından yüzde yirmi, yirmi beş fazlasını beklerim. Bu Türkiye şartlarında seni iki sene öteye taşıyor, iki sene sonra geleceğin parayı hemen almış oluyorsun. Üç, ve bence en önemlisi, gideceğin şirket ve yönetici bu şirketten daha mı iyi? Senin değerlerinle şirketin değerleri ne kadar örtüşüyor?

Bu üçüncü kriteri iş görüşmesinde iki üç saatlik konuşmayla anlamak zor. O yüzden asıl işi çok daha önceden başlatman lazım. Yapmak istediğin şeyi netleştir, hayattaki değerlerini belirle, çalışmak isteyeceğin şirketleri ve hatta yöneticileri işaretle. Onlarla network kur, CV'ni oralara yolla, headhunter'larla bağlantı kur. Böylece işe başladığında zaten uygun bir kültüre giriyorsun.

İyimserlik mi kötümserlik mi

Bir de şu var, kötümserler genelde riskin tehlike tarafına takılıyor, fırsat tarafına değil. Ayrılma kararı hep bir risk taşır, risk kelimesinin içinde hem fırsat hem tehlike var. Ama iyimser olmak, gözü kapalı atlamak demek değil. Demin saydığım üç kriteri objektif şekilde ölçmek demek.

Reçete

Bugün otur, üç soruyu net cevapla. Bir, alternatif pozisyonun unvanı benimkinden yukarıda mı? İki, maaş artışı yüzde yirmiyi geçiyor mu? Üç, gideceğim yerin yöneticisi ve kültürü, benim değerlerimle örtüşüyor mu, yoksa sadece kaçış mı bu? Üçü de evet değilse, belki de sorun şirket değil, senin orada nasıl konuşulduğun.

Sen şu an hangi kriterde takılı kalıyorsun, unvanda mı, parada mı, yoksa hiç sormadığın o üçüncü soruda mı?